کبد را بهتر بشناسید

کبد (Liver) از مهمترین اندام بدن محسوب می شود. بطوری که زندگی بدون آن اصلا امکان پذیر نمی باشد. کبد همانند دیگر اعضای بدن جنبش ندارد ولی عملکرد حیاتی ایفا می کند. لذا بهتر است این عضو را بشناسیم و برای سلامت آن اهمیت ویژه ای قائل باشیم. کبد دقیقا بالای شکم و در سمت راست قرار داشته و وزنی حدود ۱۱۰۰ الی ۱۵۰۰ گرم دارد.

کبد

عملکرد کبد

کبد نقش مهمی در سلامتی بدن دارد. این امر به این دلیل است که اعمال زیادی را انجام می دهد. مهمترین و اصلی ترین نقش کبد تصفیه و پاکسازی خونی است که از دستگاه گوارش وارد آن می شود. شاید باورتان نشود و لی باید بدانید که در هر دقیقه حدودا یک لیتر خون توسط کبد تصفیه می شود.  اما برای اینکه قدر این عضو را بیشتر بدانیم بهتر است با برخی فعالیت های کبد آشنا شویم. این فعالیت ها در زیر آورده شده اند:

  • تبدیل آمونیاک سمی به اوره که در نهایت اوره تولید شده توسط ادرار دفع می شود.
  • ذخیره قند بصورت گلیکوژن و تبدیل گلیکوژن به گلوکز در صورت نیاز بدن.
  • ازبین رفتن گلبول های قرمز ناسالم توسط طحال، منجر به تولید بیلی روبین می گردد. کبد نیز بیلی روبین تولید شده را مدیریت کرده و در سطح مناسبی نگه می دارد.
  • تصفیه و برداشت باکتری ها و مواد زائد و در نتیجه افزایش ایمنی بدن
  • تصفیه داروهایی که مصرف می کنیم.
  • ذخیره سازی و فعال سازی ویتامین ها و مواد معدنی
  • تنظیم اسید آمینه خون
  • کیسه صفرا حاوی مایعی به نام صفرا می باشد. صفرا می تواند چربی ها را شکسته و به اسید چرب تبدیل کند. اسید چرب می تواند برای بدن مفید باشد. کبد وظیفه تولید صفرا را نیز دارد.
  • تولید برخی پروتئین های مورد نیاز پلاسمای خون

کبد

بیماری های کبد

در صورتی که به سلامت کبد اهمیت داده نشود بیماری های مهلکی در انتظار فرد خواهد بود. بیماری مهم کبدی به شرح زیر می باشند:

سرطان کبد که ناشی از تکثیر بی رویه سلول های کبدی است.

سیروز کبدی یا به عبارت خودمانی تر همان تنبلی کبد است که ناشی از آسیب پیشرفته به کبد می باشد. سیروز کبدی منجر به عدم ترمیم خودبخودی کبد خواهد شد.

یرقان که ناشی از افزایش غلظت بیلی روبین خون است، از دیگر بیماری های مهم کبد محسوب می شود.

کبد چرب بیماری رایج دیگری است که در این متن به طور وسیع تری به آن خواهیم پرداخت.

کبد چرب

آشنایی با کبد چرب

تجمع سلول های چربی در کبد منجر به کبد چرب خواهد شد. به عبارت دقیق تر در صورتی که میزان سلول های چربی موجود در کبد ۵ الی ۱۰ درصد باشد، به این کبد، کبد چرب اطلاق می گردد.

متاسفانه کبد چرب هیچ علائمی نداشته و در مواقع لزوم که آزمایش خون و یا سونوگرافی انجام شود، مشخص خواهد شد. از طرفی دیگر چون کبد چرب رایج ترین بیماری کبدی محسوب می شود، لذا بهتر است برای سلامت آن بکوشیم.

کبد چرب

علائم بیماری های کبدی

بی اشتهایی

کاهش و یا افزایش ناگهانی وزن

کاهش تمرکز

وجود تیرگی و لک های پوستی

یبوست مزمن

خستگی مزمن

مدفوع قیر مانند یا مدفوع خونی

خارش زیاد پوست

ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن

احساس مداوم درد در قسمت بالای شکم

توجه داشته باشید که این علائم مربوط به کسانی است که دچار آسیب کبدی شده اند. اما هر کدام از این موارد به تنهایی نمی تواند دلیل بیماری کبدی باشد. لذا بهتر است برای بررسی این ارگان حیاتی به پزشک مراجعه نمایید.

 بایدها و نبایدهای داشتن کبد سالم

  • از مصرف الکل و استعمال دخانیات جدا پرهیز کنید.

تصفیه الکل مصرف شده و دخانیات برای کبد بسیار سخت بوده و ابتلا به کبد چرب را برای فرد در پی خواهد داشت.

  • ورزش کنید

ورزش و فعالیت جسمی فوائد بسیار زیادی برای بدن و روحیه افراد دارد. یکی از مزایای ورزش بهبود عملکرد کبد است. ورزش سبب افزایش جریان خون شده و تصفیه خون توسط کبد بهتر صورت خواهد گرفت.

  • رژیم غذایی مناسب

میوه ها و سبزیجات در کنار غلات و برنج و مواد غذایی حاوی فیبر می تواند در سلامت کبد و عملکرد صحیح آن نقش بزرگی داشته باشد. ریشه زنجبیل سرشار از فیبر بوده و به دستگاه گوارش کمک خواهد کرد.

از طرف دیگر می بایست از فست فودها و سرخ کردنی ها دوری کنید. مواد غذایی فرآورب شده مانن چیپس و پفک و کنسروها نیز دشمن کبد هستند.

بجای نوشیدنی های کافئینه نیز بهتر است از آب سبزیجات و یا آبمیوه های طبیعی استفاده کنید.

بجای مصرف  اسید های چرب های اشباع و ترانس بهتر است از روغن زیتون یا روغن کنجد استفاده شود.

مصرف به اندازه آب در طول روز یکی از مواردی است که به عملکرد کبد کمک خواهد کرد. از این رو مصرف هشت الی ۱۰ لیوان آب می تواند به سم زدایی کبد کمک کند.

مصرف گوشت قرمز را کاهش دهید زیرا گوشت قرمز چربی اشباع بالایی دارد. بهتر است به جای گوشت قرمز از گوشت سفید همچون ماهی استفاده کنید. فراموش نکنید که امگا۳ موجود در ماهی چربی بدنتان را تامین خواهد کرد.

  • مصرف لیمو ترش

ویتامین C موجود در لیمو ترش می تواند اثرات سموم بر کبد را دفع کند. افرادی که به کبد چرب دچار شده اند می توانند با استفاده از لیمو ترش به مدت ۳ الی ۴ هفته درمان شوند. این افراد می بایست روزانه ۴ الی ۵ بار و هربار آب نصف لیمو ترش را میل کنند تا کبد آنها درمان شود.

  • مصرف چای سبز

حتما شنیده اید که چای سبز چربی سوز خیلی خوبی است. به همین دلیل است که مصرف چای سبز در طول روز می تواند بخشی از چربی موجود در بدن را دفع کرده و به کبد کمک نماید. افراد مبتلا به کبد چرب نیز با مصرف به اندازه چای سبز می توانند از شر کبد چرب خلاص شوند.

  • از شکر و شیرینی جات دوری کنید

شیرینی جات منجر به افزایش قند خون شده و قند خون دلیل تجمع چربی در کبد می باشد. لذا از شکلات و شیرینی اضافی بپرهیزید.

  • مصرف سیر را فراموش نکنید

همانطور که می دانید سیر فوائد بسیار زیادی برای بدن دارد. یکی از فوائد سیر درمان کبد چرب بوده و به عملکرد کبد کمک خواهد کرد.

  • پرهیز از مصرف بی رویه دارو

در صورتی که احساس می کنید بیمار هستید (هر نوع بیماری)، بهتر است به پزشک مراجعه کرده و در صورت لزوم، دارو برایتان تجویز شود. مصرف خودسرانه دارو برای کبد بسیار مضر بوده و می تواند آن را ضعیف کند.

  • مصرف زردچوبه

مصرف زردچوبه هضم چربی را آسان می کند. در نتیجه منجر به جلوگیری از تجمع چربی در کبد می شود.

  • مصرف دارو

در صورت لزوم و با تجویز پزشک می توان از داروهایی برای درمان کبد چرب استفاده کرد. به عنوان مثال متفورمین که مقاومت بدن به انسولین را زیاد می کنند یکی از آنهاست.

 

گروه جمع آوری شابلوط

 

image_pdfimage_print